Habitar en Surselva

La cultura romontscha en Surselva

La Surselva ei era culturalmein fetg multifara. Dallas 45 vischnauncas valan 36 sco vischnauncas romontschas; siat vischnauncas ein dapi la fin dil temps medieval tudestgas; duas (Glion e Flem) han dapi cuort ina maioritad tudestga. Il marcau da Glion ha decidiu dacuort d’introducir ina scola fundamentala bilingua tudestg-romontscha. La vischnaunca da Flem ei stada entochen entuorn igl onn 1950 per gronda part romontscha (la radunonza communala vegneva fatga en romontsch entochen 1956). Ultra da quei disponeva ella cun la persuna da Gian Fontana (1897 – 1935) d’in scribent romontsch excepziunal. Sias novellas e poesias eran enconuschentas e stimadas lunsch entuorn.

 

Concernent la tgira dil cant e dalla musica fuorma la Surselva organisatoricamein mintgamai in district che tonscha entochen e cun Trin (quei che pertucca il cant da niev schizun entochen Domat). Quels organiseschan periodicamein fiastas da cant e da musica districtualas.

 

Era dil punct da vesta confessiunal presenta la Surselva in maletg variont: la maioritad dalla populaziun fa part dalla cuminonza da cardientscha catolic-romana (ver 30 vischnauncas, surtut ella Cadi ed en Lumnezia), ina part pli pintga appartegn alla confessiun evangelic reformada (entuorn dudisch vischnauncas, surtut dalla Val Stussavgia, ina part dalla Foppa e Trin). En in pèr paucas vischnauncas ei la relaziun dallas confessiuns paritetica.

 

 


Scolas e scolaziun

  

Scola claustrala

7180 Disentis/Mustér

Scola da maturitad

 

 

Scola mercantila

Surselva

7130 Glion

HMS, KV, KBMS, Vendita

 

 

 

 

    

Scola professiunala da tgira

7130 Glion

Tgira dalla sanadad e dils malsauns nivel da diplom II

 

 

Scola vinavon

7130 Glion

Onn d'aspect, formaziun generala,

informatica/lungatgs

 

 

Scola Professiunala

Surselva

7130 Glion

Construcziun d’indrezs e d’apparats,

vernischader d’autos, mecanist

d’autos, montader d’autos,

pasterner-conditer, dessignader da

construcziun, coiffeur (dunnas), carrossaria,

vernischader, stagner da carrossarias,

tecnolog da stampa, electromontader,
electrodessignader, bostger, 
dessignader da construcziun aulta,

montader da scaldaments,
decoratur d’interiurs/umbrivals,
informaticher, cuschiner, 
mecanist da maschinas agricolas,

miradur, miradur (emprendissadi

supplementar), construcziun en

metal (fravi), electricist da montascha,

pictur, electronist da multimedia,

mazler, electricist da reit,

polimecanist (constructur),

polimecanist, tschentaplattas,

scrinari, scrinari (emprendissadi

supplementar), installatur sanitar,
montader sanitar, stagner,

schubergiadra da textilias,
lennari

 

 

 

 


Infrastructura medicinala

 

Tut ils survetschs staziunars e miez staziunars dalla Surselva anfleis Vus sut il Link suandont:

http://www.regiun-surselva.ch/Stationaere-und-halbstationaer.1328.0.html?&L=1

 

Ils survetschs ambulants

http://www.regiun-surselva.ch/Ambulante.1329.0.html?&L=1

 

Ils survetschs medicinals

http://www.regiun-surselva.ch/Medizinische.1330.0.html?&L=1

 

Tut ils posts da cussegliaziunin dalla Surselva

www.regiun-surselva.ch/Beratungsstellen.1331.0.html

 

 


Uniuns da commerci e professiun

L’Uniun grischuna d’artisanadi e mistregn...

 

  • ei cun ses bunamein 7000 commembers la pli gronda uniun economica dil Grischun
  • unescha ellas secziuns dalla Surselva 511 commembers
  • ei cun 35 federaziuns professiunalas e 34 uniuns da commerci e mistregn localas enragischada fermamain el cantun Grischun
  • ei organisada a moda independenta e democratica

 

Las secziuns en Surselva

 

 

Arena dallas alps

www.hgva.ch

 

 

Disentis/Mustér

www.ucp-disentis.ch

 

 

Glion e contuorn

www.hgv-ilanz.ch

 

 

Lumnezia

 

 

Sursaissa

 

 

Sumvitg

 

 

Tujetsch

 

 

Val S. Pieder

 

 

Breil, Dardin, Danis, Tavanasa

 

 

www.kgv-gr.ch

 

 


Gastro Surselva

 

Sut il num Gastro Surselva exista in’uniun d’ustiers e hoteliers da Flem entochen igl Alpsu resp. il Lucmagn e lur vals lateralas.

 

L’uniun ei ina secziun dalla Gastro Grischun, che fa part dalla Gastro Suisse.

 

La Gastro Surselva promova la tgira dalla honur professiunala e la solidaritad denter ils commembers.

 

 

Ella vul surtut:

 

  • augmentar la reputaziun dalla restauraziun e dils ustiers
  • defender e promover ils interess professiunals
  • sustener tut las stentas per promover la formaziun professiunala
  • perfecziunar las enconuschientschas professiunalas dils commembers
  • defender ils interess dils ustiers enviers las autoritads e la publicitad

 

www.gastrosurselva.ch
 

 


Uniun da hoteliers dalla Surselva

L’Uniun da hoteliers dil Grischun representa sco organisaziun da tetg ils interess da rodund 400 menaschis d’hotel cun total 15’400 stanzas da hosps egl entir cantun Grischun.

 

L’Uniun da hoteliers dil Grischun ei vegnida fundada igl onn 1918. La suprastonza secumpona da 16 commembers: dils presidents da tut las 14 secziuns cantunalas, dil president cantunal e dil representant grischun ella direcziun dall’uniun da hotelleriesuisse. Ina giunta, che cumpeglia il president, il vicepresident ed il meinafatschenta, ei responsabla per las fatschentas currentas.

 

Las secziuns dalla Surselva

 

Arena dallas Alps 24 menaschis/1165 combras

 

Ulteriura Surselva 19 menaschis/598 combras

 

www.hvgr.ch

 

 


 

Uniun purila Sursilvana

L’Uniun purila Surselva ha sia sedia a Glion.

 

Ella vul en emprema lingia

 

  • promover l’agricultura e l’economia d’alp dil punct da vesta economic, tecnic e cultural
  • augmentar las fuormas da producziun favoreivlas agl ambient ed adequatas alla natira dils animals, sco era la vendita da products agricols
  • construir e mantener ils stabiliments per realisar fieras da biestga
  • organisar exposiziuns regiunalas e localas
  • promover la vendita da biestga e la collaboraziun cun branschas turisticas ed ulteriuras branschas economicas egl intschess dall’Uniun purila Surselva

 

www.bv-surselva.ch